Lezing ‘Meine untsterbliche Geliebte’ door Ben Coelman

De uitnodigende titel boven deze lezing, verzorgd door muziekkenner Ben Coelman, wist jammer genoeg niet velen te verleiden de weg naar de synagoge te gaan.

Ben Coelman nodigde zijn gehoor uit hem te volgen op zijn speurtocht naar de mysterieuze vrouw die schuil gaat achter de onsterfelijke geliefde. Enkele dagen na het overlijden van Ludwig van Beethoven in maart 1827, vindt diens assistent Anton Schindler in een geheim laatje  van de schrijftafel van de maestro een hartstochtelijke liefdesbrief, gericht aan de Unsterbliche Geliebte.

Het blijkt geen sinecure om het raadsel te ontrafelen, want het leven van Beethoven werd gesierd door veel vrouwen waarmee hij een langere of kortere relatie onderhield. Met geen van hen is hij getrouwd geweest. Wel heeft hij voor elk van zijn geliefden een aan haar opgedragen sonate geschreven.

Elk van de tenminste zes vrouwen met wie Beethoven een hartstochtelijke verhouding had komt in aanmerking voor de ontsluiering van het raadsel wie toch met de ‘onsterfelijke geliefde’ wordt bedoeld. Het gaat in veel gevallen om vrouwen, die gehuwd waren met mannen van adellijke afkomst. Daardoor raakte hij verwikkeld in complexe met intriges beladen situaties, die hem meermaals tot wanhoop dreven, gepaard gaande met depressies en suïcidale gedachten. Hij schreef zelfs een brief aan zijn beide broers, ’het Heiligerstädter Testament’ waarin hij zijn dood aankondigt.

De belangrijkste vrouwen in Beethovens leven waren de zussen Thérèse en Josephine von Brunsvik, Hongaarse gravinnen die pianoles van hem kregen. Mogelijk is dat het pianostuk ‘Für Elise’ in werkelijkheid ‘Für Thérèse’ heet. De Mondscheinsonate droeg Beethoven op aan zijn geliefde, gravin Julie Guicciardi, nicht van Thérèse en Josephine.

De liefde die Beethoven voor Josephine opvatte blijkt na veel onderzoek het grootst te zijn geweest. De brief ‘Meine unsterbliche Geliebte’ is daarom zeer waarschijnlijk aan haar gericht, temeer toen bleek dat haar naam voorkomt in een gastenboek van een Praags hotel waarheen de brief verstuurd werd. Met dank aan hen die erin slaagden het mysterie van de brief te ontraadselen.

Ton van Uem